Kim naprawdę jesteś? O typach osobowości i świadomym rozwoju
Osobowość to nasz unikalny „podpis” – coś, co sprawia, że jesteś sobą. Poznanie swoich naturalnych preferencji pozwala lepiej rozumieć siebie i innych, rozwijać się w zgodzie ze sobą i budować relacje bez niepotrzebnego stresu czy porównań. O tym, czym właściwie jest osobowość i jak rozpoznać swój typ MBTI opowiedzą Sophy Szołtysek i Nikodem Zając - twórcy youtubowego kanału TypeHype.
Czym jest osobowość, czy to coś, co odkrywamy, czy raczej coś co sami tworzymy?
Osobowość to nasz unikalny „podpis” – coś, co sprawia, że jesteśmy „sobą”, a nie kimś innym. Najpierw odkrywamy stelaż, dopiero potem możemy na nim świadomie budować. Wierzymy, że z określonymi preferencjami się rodzimy, a różnica polega na tym, czy działamy z tej świadomości, czy nie. Rozwój zaczyna się od zrozumienia, z jakim materiałem pracujemy i świadomego kształtowania siebie. W TypeHype patrzymy na osobowość przede wszystkim przez pryzmat systemu 16 Osobowości – jako zestawu naturalnych preferencji.
Czym jest diagnoza osobowości i czemu służy?
Diagnoza osobowości to mapa Twoich naturalnych preferencji jako sumy całości – jak myślisz, czujesz i reagujesz. W TypeHype traktujemy ją jako kompas do działania w zgodzie ze sobą. Diagnozując, opieramy się na rzetelnych danych pod kątem preferencji danej osoby i rozmowie. Najpierw prosimy o wykonanie 2–3 testów. Następnie odbywa się wywiad online z serią pytań, które pomogą ujawnić preferencje i zweryfikować nie zawsze trafne wyniki testu: jedna osoba rozmawia, druga obserwuje i notuje. Może paść pytanie o ulubiony film albo o to, kim chciałeś być jako dziecko i dlaczego. Po 30 minutach analizujemy wyniki i umawiamy się na sesję podsumowującą.
Diagnoza pozwala zrozumieć siebie i innych. Nie jesteś „dziwny” ani „niewystarczający” – masz po prostu inne preferencje i możesz działać po swojemu. Dzięki temu łatwiej redukować stres i nieporozumienia, lepiej rozumieć innych oraz swoje automatyczne reakcje, które czasem sabotują plany. To narzędzie do świadomego działania i lepszego rozumienia relacji.
Skąd bierze się popularność testów osobowości i poszukiwania swojego typu?
Jesteśmy istotami rozumnymi – stworzeni do refleksji nad światem i samymi sobą. Już Salomon zauważył, że „chwałą Boga jest rzecz ukryć, a chwałą królów rzecz zbadać”. Systemy osobowości fascynowały ludzi od zawsze; od starożytnych koncepcji temperamentów Hipokratesa po współczesne testy – zawsze szukaliśmy odpowiedzi na pytanie, dlaczego różnimy się w myśleniu, reagowaniu i działaniu. System 16 Osobowości wyrósł na fundamencie teorii Junga – jednego z najważniejszych myślicieli i obserwatorów ludzkiej psychiki w historii psychologii. Dzięki niemu powstały narzędzia, które dziś mają realne zastosowanie: pomagają lepiej rozumieć siebie, relacje, osiąganie celów i decyzje zawodowe.
W jaki sposób testy osobowości mogą oddziaływać na samoocenę i czy istnieje ryzyko zaszufladkowania się po otrzymaniu wyniku testu?
Diagnoza osobowości może znacząco wpłynąć na samoocenę. Najpierw pojawia się ulga, ale później przychodzi krytyczne spojrzenie. Typu jednak nie da się zmienić. Można natomiast rozwijać swoje preferencje, uczyć się korzystać z mniej naturalnych funkcji i budować elastyczny zestaw zachowań. To naturalne bać się „zaszufladkowania”, ale prawdziwa wolność polega na poznaniu swoich granic i świadomym korzystaniu z własnych parametrów, by wzrastać zgodnie z tym, kim naprawdę jesteśmy.
Czy fascynacja typologiami może być sposobem budowania tożsamości?
Fascynacja typologiami zdecydowanie staje się sposobem budowania tożsamości, zwłaszcza na początku, gdy odkrywamy system 16 Osobowości i chcemy nazwać i zrozumieć siebie. Z czasem typ staje się naturalną częścią „ja” – jednym z elementów obok pochodzenia, doświadczeń, relacji i przekonań. Pomaga zrozumieć, jak myślimy, reagujemy, podejmujemy decyzje i wchodzimy w relacje.
Mnie najgłębiej definiuje tożsamość w Bogu i więzi rodzinne, ale znajomość typu pomaga mi zrozumieć, jak myślę, reaguję, podejmuję decyzje i wchodzę w relacje.
Czym jest typ MBTI, czy to to samo co osobowość?
16 Osobowości to model opisowy, który wskazuje na nasze naturalne preferencje – czyli to, jak zbieramy informacje, podejmujemy decyzje, reagujemy na świat, działamy i organizujemy rzeczywistość. Typ osobowości to zapis pewnych wzorców. Nie da się opisać istoty stworzonej na obraz Boga w kilku literach i preferencjach. Warto próbować zrozumieć te fragmenty, które możemy uchwycić – po to, by lepiej rozumieć siebie, z większym szacunkiem patrzeć na innych i sensowniej sobie nawzajem służyć.
Co było impulsem do stworzenia autorskiego kursu? Czym różni się on od ogólnodostępnych materiałów? Dla kogo jest przeznaczony?
Stworzyliśmy własny kurs, bo w języku polskim brakowało przystępnych materiałów o systemie 16 Osobowości w codziennym, praktycznym ujęciu. W sieci jest wiele treści, ale często są skomplikowane, rozproszone lub trudne dla początkujących. Na podstawie własnych doświadczeń uporządkowaliśmy wiedzę, pokazując błędy w typowaniu, stereotypy, a kurs wzbogaciliśmy o ćwiczenia, opis każdego typu i uproszczony, trafny test. Chcieliśmy, by był przydatny zarówno dla początkujących, jak i bardziej doświadczonych, pomagając zrozumieć siebie i innych w praktyce. Dlatego chcemy, by jak najwięcej osób mogło z niego skorzystać.
W środowisku psychologicznym MBTI bywa krytykowane. Jak odniesiecie się do tych zarzutów?
To prawda, że MBTI bywa krytykowane w środowisku naukowym – głównie za brak wystarczających badań empirycznych i precyzji pomiaru. My te zarzuty znamy, ale podchodzimy do nich z dystansem. MBTI nie powstało jako narzędzie kliniczne, lecz jako model opisowy pomagający zrozumieć naturalne preferencje poznawcze. Jego wartość widzimy w praktyce – poprawia komunikację, zwiększa samoświadomość i usprawnia współpracę w zespołach. Korzystają z niego korporacje, uczelnie, doradcy zawodowi, a nawet instytucje rządowe, jak CIA. W przeciwieństwie do modelu takiego jak Wielka Piątka (Big Five), który mierzy natężenie ekstrawersji czy sumienności, i w danym momencie może się zmieniać, MBTI wskazuje kierunek i stałą strukturę osobowości.
Czy możliwe jest błędne samotypowanie?
Błędne samotypowanie zdarza się częściej, niż się wydaje. Wynik testu to nie ostateczna wyrocznia. Darmowe testy to dobry punkt startowy, ale warto zweryfikować wynik, czytając opisy swojego typu i typów sąsiednich. Często źródłem błędu jest też nasze wyobrażenie o sobie albo moment życiowy, w którym wypełniamy test; stres czy napięcie mogą zniekształcić odpowiedzi. Dlatego powtarzamy: nie kończ na teście. Prawdziwe zrozumienie zaczyna się wtedy, gdy pogłębisz opis i skonfrontujesz go ze sobą.
Czy typ MBTI może się zmienić?
Typ jest w swoim rdzeniu stały, bo opisuje naturalne preferencje poznawcze. To struktura Twojego umysłu, to, jak z natury przetwarzasz informacje, podejmujesz decyzje i reagujesz na świat. Z wiekiem, doświadczeniem i samoświadomością uczysz się po prostu korzystać z pełniejszego wachlarza funkcji. Przykładowo, osoba spontaniczna może nauczyć się planować, a introwertyk występować publicznie. To jednak nie zmiana typu, lecz poszerzenie zakresu działania. W momentach silnego stresu i tak wracamy do swoich bazowych preferencji, dlatego powtarzamy, że typ się nie zmienia, lecz dojrzewa. Wiele pozornych „zmian typu” wynika też z niedokładnych testów, stresu lub odpowiadania zgodnie z tym, kim chcielibyśmy być.
Na co zwrócić uwagę przy samodzielnym określaniu typu?
Podejdź do tego spokojnie, jak do rozmowy z samym sobą, nie egzaminu. Zastanów się, co przychodzi Ci naturalnie, jak faktycznie się zachowujesz. Skup się na tym, co robisz „naturalnie”, a nie tym, co wyuczone. Zacznij od podstaw: skąd czerpiesz energię – z ludzi, rozmów, działania (E), czy z ciszy, refleksji i wewnętrznego świata (I)? Jak zauważasz rzeczywistość: chwytasz fakty, konkret, szczegóły (S), czy raczej znaczenia, wzorce, schematy i możliwości (N)? Jak podejmujesz decyzje – przez logikę, analizę i strukturę, sprawiedliwość (T), czy przez serce, wartości, współczucie i relacje (F)? I wreszcie: jak żyjesz na co dzień – z planem (którego się trzymasz!), listą i kontrolą sytuacji (J), czy z otwartością, improwizacją i przestrzenią na zmianę (P)?
Zwróć uwagę na to, jak reagujesz w stresie, to często mówi więcej o Twoim typie niż świadome decyzje. Nie skupiaj się na etykiecie, tylko na wzorcach. Typ to nie opis zachowania, lecz mapa tego, skąd wynikają Twoje działania.
https://www.youtube.com/@TypeHype - kanał Type Hype na Youtube
